Povezano
Ove knjige zasigurno su vredne pažnje, od 158 naslova, 29 knjiga ušlo je u širi izbor za nagradu „Štefica Cvek“. Ovogodišnja regionalna književna selekcija održava se po peti put, nastavljajući da stvara prostor za prepoznavanje i afirmaciju književnosti koja preispituje dominantne književne, društvene i političke norme i otvara mogućnosti za drugačije načine mišljenja, osećanja i zamišljanja sveta.
U procesu nominacije izdanja za 2026. godinu učestvovalo je 75 ljudi iz šire književne i kulturne zajednice, autorica i autora, književnih kritičarki i kritičara, prevoditeljica i prevoditelja, urednica i urednika, profesorica i profesora, istraživačica i istraživača, kao i kulturnih radnica i radnika sa BHSC i makedonskog govornog područja.
Nominovano je ukupno 158 knjiga objavljenih tokom 2025.godine
Nakon provere formalnih i programskih kriterijuma selekcije, 82 knjige ušle su u proces ocenjivanja pred prvim žirijem. Od toga, 29 knjiga, odnosno 35% ukupnog korpusa, nastavlja u drugi krug selekcije.
Članice prvog žirija, Anja Tomljenović, Hana Vranac, Emilija Ljutić, Katica Maksan, Dafina Veselinoska i Aleksandra Petrović, tokom proteklih mjeseci čitale su, diskutovale i ocjenjivale djela prema više kriterija: stilskoj i formalnoj inventivnosti, književnoj uverljivosti, tematskoj relevantnosti, originalnosti, regionalnom potencijalu i sposobnosti da kritički preispitaju dominantne društvene i kulturne narative.
Ovogodišnja produkcija, kako navode organizatori, još jednom je pokazala da savremena književnost na BHSC i makedonskom jeziku ostaje živ prostor eksperimentisanja, kritike i preispitivanja.
Autorke i autori nastavljaju da otvaraju teme povezane sa patrijarhatom, rodno zasnovanim nasiljem, kvir iskustvima, homofobijom i transfobijom, ekologijom i urbanizacijom, kapitalizmom, radničkim borbama, migracijama i ratnim zločinima.
Posebno ohrabruje to što se neka od ovih pitanja pojavljuju i u književnosti za decu, otvarajući prostor za angažovanu književnost i među najmlađim čitateljkama i čitateljima
Jedno od najuočljivijih obeležja ovogodišnje produkcije jeste težnja ka književnoj igri i formalnom istraživanju. U velikom broju knjiga prepliću se žanrovi, dokumentarni i autobiografski postupci, fantastika, satira, intertekstualnost i eksperimenti sa jezikom i narativnom strukturom.
U najuspešnijim delima forma ne predstavlja samo način pripovijedanja, već postaje sastavni deo političke i estetske pozicije teksta.
Istovremeno, žiri je prepoznao i određene tendencije koje su se uočljivo ponavljale. U delu pesničkih knjiga dominirala je introspekcija, bez izraženije veze sa širim društvenim i političkim kontekstima. U izvesnom broju proznih dela važne teme ipak su ostajale na nivou deklarativne angažovanosti ili nisu dobijale dovoljno složenu književnu obradu.
U pojedinačnim slučajevima, pokušaji feminističkog ili progresivnog pristupa ostajali su ograničeni već uspostavljenim patrijarhalnim modelima i perspektivama pripovedanja koje guše tekst, dok je nekim djelima nedostajao odlučniji formalni rizik i eksperiment.
Upravo zato, knjige koje nastavljaju u drugi krug jesu one koje su uspjele prevazići puko tematizovanje društvenih pitanja
To su knjige koje lično iskustvo povezuju sa strukturnim društvenim odnosima, koje se ne plaše da eksperimentišu sa formom i jezikom i koje istovremeno uspijevaju da budu politički senzibilne, književno uvjerljive i estetski inovativne.
Njihovi autorski pristupi pokazuju da književnost i dalje ima potencijal da stvara nove perspektive, otvara kompleksnost savremenog života i preispituje granice onoga što može biti ispričano
Žiri i širi konzorcij književne selekcije čestitaju i raduju se svima koji nastavljaju dalje u procesu selekcije, hrabro rizikujući sa formom, napuštajući ustaljene obrasce i stvarajući složene i politički senzibilne književne svjetove koji nose mogućnost da književnost bude prostor otpora, imaginacije i društvene promjene.
U drugi krug selekcije ulaze sljedeći književni naslovi:
● Багет полн печени полжави полиени со уље истечено од Вардаровите галии, Андреј Медиќ Лазаревски (Култура Бета)
● Bitke koje nisu naše, Fedor Marjanović (Plavi mak)
● Čovjek je šuma, Roberta Nikšić (Jesenski i Turk i Udruženje Centar za kulturu, umjetnost i društvo OMAHA)
● Djeca s igrališta Madine Hussiny, Olja Savičević Ivančević i Ena Jurov (Sandorf)
● Heroin, kruh i rudnici sumpora, Nikola Strašek (Oceanmore)
● Igračka-plačka, Hana Piščević (Booka)
● Jevanđelje po uterusu, Svetlana Kaležić Radonjić (Blum izdavaštvo)
● Каде леташ, Јулија?, Хана Корнети (Или-Или)
● Kaliban, Anđela Bulajić (Raštan)
● Lijek protiv melanholije, Slađana Nina Perković (Imprimatur)
● Ljubavi, pripremi se, Katja Grcić (Oceanmore)
● Ljudi, Senka Marić (Buybook)
● Lovište samoće, Dragana Tripković (Platforma knjiga i Otvoreni kulturni forum)
● Na slovo F, Lejla Kalamujić (Multimedijalni institut)
● Наназад, Стефан Алијевиќ (Илика)
● Neurotična iz revolucionarnih razloga, Bjanka Alajbegović (Buybook)
● Nisam znala šta nosim u sebi, Radmila Petrović (Šmeker-devojka)
● Nova Amazonija, Marko Gilmor (Otvorena knjiga)
● Opatija Svetog Vartolomeja, Miloš Perišić (No Rules)
● Памук, Ника Гавровска и Ѓоко Гавровски (Издавачка куќа Гаврош)
● Потклек, Љупчо Петрески (Бегемот)
● Rihtanje rebra, Tatjana Bjelić (Imprimatur)
● Samo jedna od, Petra Prtajin (Naklada Ljevak)
● Скршен терариум, Филипа Сара Попова (ПНВ Публикации)
● Тринаесеттиот, Лидија Димковска (Издавачки центар ТРИ)
● Tko je taj čovjek? : Izvještaj o jednoj mogućnosti, Boris Dežulović (Ex Libris)
● U kući i u vrtu bilo je mnogo cvijeća, Gabrijela Rukelj Kraškovič (Oceanmore)
● Vučica u širokoj zemlji, Marija Dragnić (Svi Mi izdavaštvo)
● Zadnji dan mira, Ivana Sajko (Fraktura)
Tokom letnjeg perioda, drugi regionalni žiri, sastavljen od predstavnica i predstavnika konzorcija, odlučiće o užem izboru knjiga, nakon čega će uslijediti i proglašenje književne selekcije „Štefica Cvek“ #5 na jesen ove godine.
Do tada, pročitajte neke od ovih knjiga i napravite svoje kritike!
Pratite i BURO. BOOK CLUB, ali i društvene mreže partnerskih organizacija konzorcija književnog izbora za više informacija.
Pobunjene čitateljke (Srbija), Koalicija MARGINI (Severna Makedonija), Booksa (Hrvatska) i Naratorium (Bosna i Hercegovina)
@bookvica_bookvica
@coalitionmargins
@kombinat_booksa
@naratorium