Šta može hladna i gola istina protiv blistavih čari laži?
Anatol Frans
Postoji jedna verzija priče o Trojanskom ratu u kojoj Grci deset godina ratuju zbog žene koja se u Troji zapravo nije ni nalazila. O tome govori Euripidova Helena, ali je nešto slično, trideset godina ranije, u svojoj Istoriji opisao Herodot.
Naime, nakon što je Afrodita Parisu obećala da će mu za suprugu dati najlepšu ženu na svetu, a on presudio da je Afrodita lepša od Here i Atene, Hera je, iz osvete, naredila Hermesu da Helenu, nagradu Parisovu, zameni utvarom, to jest lažnom Helenom. Prava Helena, koja je ostala verna svom mužu, bila je odvedena u Egipat, odakle ju je Menelaj po povratku iz Troje vratio kući.
Dakle, po toj verziji, vojske su se sukobile oko prikaze – nečega što je samo izgledalo kao Helena, ali nije bilo ona.
I nije bez razloga što reč „idol” potiče od grčkog eidolon – prikaz, slika, prilika, utvara.
Nešto što podseća na ili oponaša stvarnost, a ipak samo po sebi nije ono što predstavlja.
Koliko smo spremni da slici pripišemo stvarnu moć lepo ilustruje i poznata anegdota o indijskom filozofu Svamiju Vivekanandi. Tokom susreta sa maharadžom Mangalom Singom koji je – pod uticajem zapadnjačkih učenja – smatrao da je klanjanje pred likovima bogova besmisleno jer su oni samo komadi gline ili kamena, Vivekananda je pokazao na fotografiju vladara koja se nalazila na zidu.
Zatražio je od podanika da je skinu i pljunu na nju. Naravno da to niko nije hteo (ili smeo?) da uradi. Bilo je jasno da pljuvanjem na portret maharadže vređaju čoveka kojeg on predstavlja. Lepa Helena, zlatno tele, bogovi od gline, idoli mogu biti razni. U modernoj istoriji kad kažemo idol uglavnom pomislimo na muzičke zvezde, sportiste, glumce, retko i na tihe idole iz komšiluka, opštine, a kad smo mlađi za nas su to često roditelji, starija braća i sestre, nastavnici.
Ali zašto nam je uopšte potreban neko kome ćemo se diviti? Psihologija nudi neromantičan ali dobar odgovor. Idol može biti platno na koje projektujemo ono što sami želimo da budemo. Ako se divimo nekome ko živi slobodno, možda ne žudimo za njegovim životom, već za sopstvenom slobodom. Ako nas privlači nečija hrabrost, moguće je da u toj osobi prepoznajemo osobinu koju bismo voleli da razvijemo. Dakle, nekad na zidu, a danas na ekranu, ne gledamo toliko čoveka ispred sebe koliko gledamo u verziju sebe koja još nismo postali (ili nikad nećemo postati).
Idoli su posebno važni u adolescenciji, kada se gradi identitet, traži pripadnost i odlučuje ko bismo voleli da budemo. No, ako vas brine to ko su uzori mladih u Srbiji, setite se da je, od pračoveka naovamo, svaka generacija odraslih sa izvesnom strepnjom gledala na onu koja dolazi, uverena da se baš sada, pred njenim očima, približava smak sveta (spoiler alert: možda se već desio).
Ali ako se setimo da su naše babe padale u nesvest zbog Elvisa Prislija i Bitlsa (okej, kod nas je to vrlo verovatno bilo zbog Đorđa Marjanovića), majke uzdisale za Željkom Bebekom i Zdravkom Čolićem, a mi držale Britni Spirs na zidu i plakale kad se ošišala na ćelavo, današnja omladina deluje prilično okej.
Retko kome se klanja bez predrasuda – odmeravaju se svaka reč i ponašanje, a pošto su na klik od svojih idola, mogu im pisati na društvenim mrežama, hvaliti ih, ali i kritikovati kada pogreše.
Da li to grčki eidolon konačno dobija ljudske proporcije?
Možda je, upravo zahvaljujući omladini, došlo vreme da se divimo, ali da znamo kome i zašto.
BURO. magazin je potpuno besplatan i svoj primerak možete preuzeti na nekoj od sledećih lokacija u Beogradu:
Ars Medica – Trg Nikole Pašića 8, Beograd
Bliss Multibrand – Sinđelićeva 13, Beograd
Bliss Multibrand – TC Galerija, Beograd
BURO. – Žorža Klemansoa 19
Dechkotzar – Gračanička 16, Beograd
Mandarina Cake Shop – Gračanička 16, Beograd
Delice – Gospodar Jovanova 47, Beograd
Distante – Uzun Mirkova 8, Beograd
Distante – TC Galerija, Beograd
Fratelli e Amici – Uzun Mirkova 4, Beograd
Fratelli e Amici – Galerija Shopping Centar, Beograd
Fratelli e Amici – Ušće Shopping Centar, Beograd
Hotel Beograd 1937 – Balkanska 48, Beograd
JAVA Coffee – Andre Nikolića 7, Beograd
June Cafe – Gospodar Jevremova 25, Beograd
Jašta Bar – Nušićeva 7a, Beograd
Kafeterija D59B – Kralja Petra 70, Beograd
Klub Književnika – Francuska 7, Beograd
Koncept45 – Kralja Petra 45, Beograd
La Boulangerie – Kneza Miloša 50, Beograd
La Boulangerie – Kralja Milutina 35, Beograd
La Boulangerie – Pjarona de Mondezira 4, Beograd
Le Nonne Pasta Fresca – Mileševska 5, Beograd
Lalošević centar – Knjeginje Zorke 84, Beograd
LUMI Specialty Coffee – Njegoševa 40, Beograd
Mandala Wellbeing Collective – Skenderbegova 14, Beograd
Maja Stanišić Hairstyle Expert – Kralja Petra 61, Beograd
Maateria – Višnjićeva 4a, Beograd
Marija Tarlać Store – Ivana Đaje 6, Beograd
Mehurić Champagne Bar – Vine Art – Višnjićeva 7, Beograd
Monologue Concept – Venizelosova 33e, Beograd
NICOLAS Concept Store – Uzun Mirkova 8, Beograd
NICOLAS Concept Store – TC Galerija, Beograd
Pastis – Strahinjića Bana 52b, Beograd
Pietra Pizzeria & Cocktail Bar – Kumanovska 6, Beograd
PINÒT – West65, Novi Beograd
Poslastičarnica Fini – Svetozara Miletića 7, Dorćol
Poslastičarnica Fini – Mutapova 21, Vračar
SAINT TEN HOTEL, Svetog Save 10, Beograd
Square Nine Hotel, Studentski trg 9, Beograd
Sloj bistro & bakery, Gospodar Jevremova 9, Beograd
Smokvica, Kralja Petra 73, Stari grad
Smokvica, Gospodar Jovanova 45, Beograd
Smokvica, Molerova 33, Vračar
Dragoljub New Balkan Cuisine, Svetogorska 17, Beograd
Valentina i Karanfil, Gospodar Jevremova 6 Beograd
Vinoteka Decanter, Hercegovačka 17, Beograd
Zaokret, Cetinjska 15, Beograd
X-VITAMIN, Resavska 19, Beograd
Šarlo hleb, Žorža Klemansoa 29g (Gastrošor) Beograd
Šarlo hleb, Dobračina 59b, Beograd
Šarlo hleb, Kalenićeva 1, Beograd
Zappa Bar, Kralja Petra 41, Beograd
Lokal kafeterija/Pržionica, Alekse Nenadovića 25, Beograd
Robusta, Golsvordijeva 2, Beograd
Zona Industriale, Njegoševa 49, Beograd
Dusha Specialty Coffee, Mileševska 25, Beograd
Dusha Specialty Coffee, Višnjićeva 5, Beograd
Ugao, Kralja Milana 34, Beograd
Ukrug, Prote Mateje 50, Beograd
Faro, Vojvode Dragomira 4, Beograd
Single Origin, Mekenzijeva 47, Beograd
Probnik, Takovska 46, Beograd
Kiosk, Knjeginje Ljubice 7, Beograd
April bar, Zetska 18a, Beograd
Mi hleb, Molerova 45, Beograd
Studio BGD, Bulevar Despota Stefana 115, Beograd
Mali nevaljali vuk, Nevesinjska 12, Beograd
Svako dobro kafe, Venizelosova 33K, Beograd
KISSA10, Dobračina 29, Beograd
Fresca restoran, Dobračina 29, Beograd
Jašta Bar, Nušićeva 7a, Beograd
Proces, Palmotićeva 25a, Beograd
Meduza, Jevremova 6, Beograd
Sentimenti, Cara Lazara 5-7, Beograd
Leila Records, Gospodar Jevremenova 6, Beograd
Kliše, Hilandarska 8, Beograd
Užitak, Hilandarska 4, Beograd
KC Grad, Braće Krsmanovića 4, Beograd
Bistro Tri, Mileševska 16, Beograd
Restoran Tri, Svetogorska 46, Beograd
Estethic Joys Embassy, Dobračina 39, Beograd
Kuća umetnica, Gospodar Jevremova 25, Beograd
Mika bar, Rige od Fere 15, Beograd
Tanin, Gastro Šor – Žorža Klemensoa 27, Beograd
Emma picerija, Makenzijeva 45, Beograd
Emma picerija, Braće Jugovića 3, Beograd
Geum bistro, Takovska 45a, Beograd
Aut Bistro, Strahinjića Bana 64-66, Beograd
Wunderkammer, Čumićevo sokače (Lokal 24), Beograd
Telma, Mišarska 7, Beograd
Škart, Knjeginje Ljubice 26, Beograd
Sonder, Baba Višnjina 35, Beograd
Sonder, Knez Miletina 25, Beograd
Kultura hleba – Kumanovska 2b, Beograd
Vruć vetar – Pop Lukina 1, Beograd
Ciklobar – Milentija Popovića 20, Beograd
Pričica – Karađorđeva 36, Beograd
Naslovnu stranu ilustrovao je Uroš Đurić.