Zašto Dženifer Lorens nije nominovana za Oskara?
Za ulogu u filmu „Die, My Love“.
Povezano
Da li je, i koliko, nominacija za Oskara koju dodeljuje Američka akademija, zaista važna? Polemika stara koliko i samo priznanje daleko je od razrešenja koliko i ona o kokoški i jajetu. Međutim, kada su pre nekoliko dana objavljene nominacije za najbolja ostvarenja i izvedbe u prethodnoj godini, ime Dženifer Lorens (Jennifer Lawrence) je izostalo i to je, opravdano, proizvelo pitanje: kako je to moguće, kada je u filmu Die, My Love rediteljke Lin Remzi (Lynne Ramsay) odigrala, po mišljenju kritike i publike, jednu od svojih najboljih uloga?
Sada, gotovo kao iz protesta, osećam potrebu da upravo o ovom filmu pišem, kao da će se time ispraviti ova „nepravda“, a zapravo – da bih podstakla svakoga kome je, možda upravo jer nije ovekovečen čak ni nominacijom, naslov filma promakao.
IZMEĐU LJUBAVI I VATRE
Već u prvim scenama, Lin Remzi jasno stavlja do znanja da se (ponovo) oprašta od realizma u klasičnom smislu. Otvaranje filma deluje pozorišno – prostorno ogoljeno, telesno precizno osmišljeno, svedeno na ritam koraka i dijaloga između Grejs (Dženifer Lorens) i njenog muža Džeksona, kojeg tumači (ništa manje izvanredni) Robert Patinson (Robert Pattinson). Prologom je već objašnjeno da su Grejs i Džekson odlučili da započnu novu fazu svog odnosa u išečkivanju bebe, i da su za to odabrali scenografiju napuštene kuće u ruralnim krajevima američke unutrašnjosti.
Ta neodređenost, gde se tačno nalaze glavni junaci, određuje scenarističku strukturu, i to ne samo prostrano nego ni psihološki. U kojoj meri doživljavamo situacije iz emocionalne tačke u kojoj se Grejs nalazi, a kada nju posmatramo kao spoljašnji, pasivni posmatrač? Upravo ta sposobnost da istovremeno zadrži distancu prema liku i uvuče gledaoca u njeno emocionalno stanje pozicionira film kao jedno od zrelijih ostvarenja Lin Remzi.
Smena kadrova i scena, montaža koja ne nudi sigurnu orijentaciju ni u vremenu, ni u prostoru, ni u psihološkoj konstelaciji, zvukom i tišinom koji stalno pomeraju granicu između stvarnog i zamišljenog, grade strukturu filma i prenose psihičko stanje Grejs na visceralni nivo gledaoca. U tom prostoru potpune emocionalne ogoljenosti, Dženifer Lorens nosi lik Grejs bez ikakve zaštite.
Martin Skorseze je otkrio knjigu istog naziva, po kojoj je ovaj film i snimljen, još 2020. godine, nakon čega je poslao Dženifer Lorens kao predlog da bude jedan od producenata njene ekranizacije, a onda i njena junakinja. Da nisam gledala film Mother! Darana Aronovskog (Darren Aronofsky), možda bih bila iznenađena Martijevom odlukom da baš Dženifer prosledi materijal. Međutim, ta (takođe potcenjena izbedba) dodatni je argument da u holivudskom okrugu ne postoji glumica koja bi ovu vrstu karaktera mogla da izvede sa istom kombinacijom telesnosti, intenziteta i ranjivosti. Upravo zato odsustvo ozbiljnog priznanja za ovu izvedbu ostaje teško objašnjivo – pod uslovom da uopšte želimo da zadržimo ideju da nagrada Američke akademije vrednuje umetnički rizik.
Die, My Love vrlo precizno balansira između holivudskog trilera i evropske sentimentalne estetike koja ne zazire od dubinskog psihološkog istraživanja. Remzijeva svesno izbegava objašnjenja i dijagnoze, gradeći film koji konstantno koketira sa domenom nadrealnog, da bi tek u završnici u njega zašla bez zadrške.
Među najupečatljivijim segmentima nesumnjivo je dijalog između Grejs i Pam, Džeksonove majke koju tumači uvek izvanredna Sisi Spajske (Sissy Spacek). U njihovom razgovoru, iskustvo prve godine majčinstva i prve godine nakon gubitka muža, sa kojim se Pam u dubokoj starosti suočava, toliko su suptilno jukstapozicionirani, a ipak ostvaruju neverovatnu emocionalnu težinu, možda upravo zbog lakonskog tona dijaloga. Poređenje rođenja i smrti kao iskustava koja jednako destabilizuju identitet retko se viđa sa ovakvom merom suptilnosti i hrabrosti.
UMRI, LJUBAVI
Odnos između Grejs i Džeksona dodatno produbljuje tu ambivalentnost. Kroz koreografiju tela, ritam pokreta i stalnu neodređenost njihove dinamike, film uverljivo prikazuje vezu koja istovremeno gori od ljubavi i od nje pregoreva. Toksičnost romantičnog odnosa, o kojima se toliko često govori u kontekstu jednoobrazne destrukcije, ovde je stanje u kojem ljubav, strast, netrpeljivost i mržnja postoje istovremeno i podjednako snažno.
Zbog obilja simboličkih i formalnih detalja, pokušaj da se oni sistematično nabroje deluje gotovo besmisleno, pa čak i uvredljivo za kompleksnost sa kojom je Lin Remzi pristupila izgradnji svakog detalja. Film nije nužno slagalica koju treba rešiti, mada neminovno poziva na višestruko gledanje i prepuštanje, otkrivanje i poniranje u njegovu simboliku. Motivi pokreta, noći, tela, ritma i tišine i emocionalnog naboja, rođenja i smrti, životinjskog i ljudskog, vraćaju se kao eho čak i danima nakon gledanja.
Fotografije: Naslovna slika – Mubi via Capital Pictures / Film Stills / Profimedia, Mubi via Capital Pictures / Film Stills / Profimedia, Instagram (@diemylovefilm)