„Keri“, zauvek: Zašto se roman Stivena Kinga iznova i iznova adaptira?
Serija koju gledamo ovog meseca.
Povezano
Oktobar znači samo jedno – novu seriju Majka Flanagana. Američki reditelj nam svake jeseni, baš pred Halloween, donosi televizijske adaptacije književnih klasika iz žanra horora. Obožavali smo The Haunting of Hill House prema romanu Širli Džekson (Ukleta kuća na brdu), kao i The Fall of the House of Usher prema čuvenoj priči Edgara Alana Poa (Pad kuće Ašerovih) – a sada je na red došla „Keri“ Stivena Kinga.
Za sada, kritike nove serije su odlične – čak pišu da je ovo najbolja verzija „Keri“ u 50 godina. Filmski kritičar Tajler Teng, koji piše za Discussing Film, istakao je da je odluka Flanagana da priču prenesu u savremeno doba ispala izuzetno uspešna. Prema njegovim rečima, ova verzija predstavlja prilično veliki otklon od originalnog teksta na kom se zasniva, ali donosi istinsku modernizaciju radnje, stavljajući u sam centar pažnje savremene strahove i anksioznosti sa kojima se suočavaju današnji tinejdžeri, kao i neprekidni krug nasilja koji se širi u digitalnom dobu.
Jedan od najznačajnijih preokreta koje Majk Flanagan uvodi u svoju adaptaciju odnosi se na sasvim drugačije poreklo i odrastanje glavne junakinje, Keri Vajt (koju glumi Samer H. Hauel). Za razliku od dosadašnjih verzija, Keri su u ovoj interpretaciji roditelji podizali u potpunoj izolaciji.
Inspiraciju za ovako drastičnu promenu u priči Flanagan je pronašao u zloglasnom i potresnom stvarnom događaju iz 2018. godine – slučaju porodice Turpin u Americi, gde su roditelji godinama držali svoju decu u teškom zatočeništvu, zlostavljanju i potpunoj izolaciji od sveta. Baveći se sudbinom te dece i posledicama takve traume, Flanagan je počeo kreativan proces postavivši sebi jedno ključno, misaono pitanje: kako bi zapravo izgledalo kada bi dete koje je proživelo takvu ekstremnu izolaciju odjednom bilo bačeno u naše današnje, savremeno društvo sa svim njegovim specifičnostima, modernim tehnologijama i izazovima?
Međutim, mi smo se zapitali: koja je ovo adaptacija „Keri“ po redu? Pre Flanaganove verzije, debitantski roman Stivena Kinga doživeo je tri filmske i jednu pozorišnu adaptaciju: igrani film 1976. godine, brodvejski mjuzikl 1988. godine, televizijski nastavak/rimejk 2002. godine i filmsku adaptaciju 2013. godine.
Dakle, jasno je da je Holivud opčinjen ovom pričom. Zašto „Keri“ nastavlja da fascinira?
„Keri“kao ogledalo (svakog) vremena
Sve tri dosadašnje ekranizacije romana prilično se verno drže originalnog teksta romana Stivena Kinga. One pažljivo i dosledno prenose na ekran sve najvažnije preokrete u radnji, prepoznatljive scene, kao i veliki deo samih dijaloga iz knjige.
Razlog za to leži i u samom stilu pisanja Stivena Kinga, koji je izuzetno prilagođen filmskom mediju – što objašnjava činjenicu zašto je on danas najčešće ekranizovani živi pisac na svetu. Međutim, uprkos tome što verno prate knjigu, svaka od ovih filmskih verzija ujedno predstavlja i vernu sliku društvenog i kulturnog trenutka u kom je nastala.
Prva filmska adaptacija, koju je režirao Brajan de Palma i koja u novembru puni pola veka od premijere, odražava specifičan duh sedamdesetih godina prošlog veka. U to vreme horor žanrom su u potpunosti dominirali muškarci, a De Palmin režiserski pristup odiše istovremenom opčinjenošću, privlačnošću i dubokim strahom od ženskog tela, što je bio čest odgovor tadašnjih muških autora na talas feminističkih pokreta te decenije.
Sledeća verzija, napravljena kao TV film 2002. godine, ostaje svedočanstvo mode i pop-kulture sa početka dvehiljaditih. To je bilo vreme kada su među tinejdžerkama bili izuzetno popularni filmovi sa tematikom u kojoj devojke sa margina proživljavaju potpunu estetsku transformaciju i postaju popularne.
Nešto više od decenije kasnije, režiserka Kimberli Pirs snima novu verziju u koju unosi moderne tehnologije – poput pametnih telefona i platforme Jutjub – ali i tada nastajući talas takozvanog pop-feminizma. U ovoj interpretaciji, psihičko rastrojstvo i religijski fanatizam Kerine majke, Margaret (koju glumi Džulijan Mur), objašnjavaju se kroz duboku traumu preživljenu tokom samog porođaja. Pored toga, sama Keri je prikazana na sasvim drugačiji način – kao izrazito osnažena devojka koja svesno i aktivno preuzima kontrolu nad svojom moći, sama odlučujući o tome koga će poštedeti, a koga kažnjavati.
Sva ova različita tumačenja i pristupi nalaze svoje utemeljenje i u samim izjavama Stivena Kinga. U svojoj knjizi eseja i zapažanja Danse Macabre iz 1981. godine, King je objasnio da njegov roman odražava nelagodnost i strah muškaraca pred dolaskom ere ženske ravnopravnosti.
On je naglasio da je za njega Keri Vajt, s jedne strane, tragično zlostavljana tinejdžerka i tipičan primer mlade osobe čiji duh biva potpuno slomljen u surovom okruženju prosečne prigradske srednje škole. S druge strane, ona u sebi nosi univerzalni simbol žene koja po prvi put postaja svesna sopstvene snage i moći i koja, poput biblijskog junaka Samsona, ruši čitav hram i svet oko sebe na sve koji se u njemu nalaze.
Priča o Keri uspeva da opstane u samom vrhu pop-kulture već skoro pola veka, pri čemu njena popularnost i uticaj uopšte ne opadaju. Ono što u ovoj priči najdublje pogađa čitaoce i gledaoce jeste sama sudbina i psihološki put glavne junakinje – prikaz toga kako jedna u osnovi dobra i nedužna osoba pod pritiskom okolnosti počinje da čini strašne i razorne stvari.
Pruža nam uvid u to kako najranjiviji pojedinci u društvu, izloženi neprekidnom zlostavljanju, na kraju stižu do krajnje granice izdržljivosti, tačke pucanja na kojoj se sav nakupljeni bol, patnja i trauma prelivaju u rušilačku i destruktivnu silu. Istovremeno, u samom srcu priče leži ogromna tragedija neostvarenog života i uništenog potencijala mladih ljudi koji su mogli izrasti u nešto divno da su imali drugačije okruženje.
Kada se „Keri“ ogoli do samog kostura i suštine, predstavlja priču o ljudima koji od samog početka nisu imali nikakvu šansu u životu i o dubokoj tuzi koja prati njihov neumitni, tragični pad. To je zapravo duboko emotivna priča koja se bavi ljudskom prirodom – kao i sva najbolja horor dela.
Naslovna fotografija: FlixPix / Alamy / Profimedia