Postoje filmski festivali i postoji Kanski filmski festival, koji gotovo osam decenija oblikuje način na koji mislimo o (savremenom) filmu. Tokom narednih dana 12 dana (79. Kanski filmski festival održava se od 12. do 23. maja) na Kroazetu stižu najuticajniji ljudi iz sveta zabave, tehnologije i medija, pa čak i članovi kraljevskih porodica, kako bi gledali revolucionarne filmove, pokazali svoja modna izdanja na crvenom tepihu i odali priznanje naslovima koji bi mogli završiti u oskarovskoj trci.
Jeste li znali da je Kanski filmmski festival, posle Olimpijskih igara, najpraćenija manisfestacija na svetu? Svake godine poseti ga oko 5 hiljada novinara, među kojima je i BURO. redakcija. Šta smo naučili iz dosadašnjih odlazaka i šta možemo da očekujemo ove godine?
Kan je mesto gde afirmisani autori poput Vesa Andersona i Spajka Lija premijerno prikazuju svoje nove projekte, rame uz rame sa rediteljskim debijima, na primer glumaca kao što su Kristen Stjuart i Haris Dikinson (sve ovo desilo se prošle godine). Selekcija festivala poznata je po tome što okuplja neke od najintrigantnijih i najkomentarisanijih filmova godine (prošle godine bio je to, između ostalih, film Aleksandra Skarsgarda Pillion). Publika u Kanu među prvima je videla Sebastijana Stena kao Donalda Trampa u filmu The Apprentice, gledala vestern Horizon, koji je Kevin Kostner finansirao sopstvenim novcem, dok je 2023. godine Sem Levinson upravo ovde predstavio svoju kontroverznu seriju The Idol.
Evo i nekih zanimljivih brojki kojima će ove godine biti obojen Kanski filmski festival:
Prijavljen je 2.541 dugometražni film, od kojih se 22, u glavnoj konkurenciji, takmiče za prestižnu nagradu, Zlatnu palmu. 5 je rediteljki koje su zastupljene u glavnom takmičarskom programu (prošle godine ih je bilo sedam). Tri je broj kontinenata odakle dolaze zemlje zastupljene u glavnoj konkurenciji, a tri je i broj zemalja koje su prvi put u istoriji dobile svoje predstavnike u nekoj od selekcija (Nepal, Ruanda, Demokratska Republika Kongo). Tri je i broj filmova iz Srbije koji će se ove godine prikazati u Kanu, a 53 je procenat rediteljki zastupljenih u programu Un Certain Regard.
FILMOVI KOJE ĆE BITI PRIKAZANI OVE GODINE
U Kanu se svake godine u zvaničnim selekcijama prikaže na stotine filmova, a ako u program ubrojimo i paralelne selekcije, taj broj se umnogostručava. Naravno, od samog starta sve oči uprte su u igrana dugometražna ostvarenja koja se bore za Zlatnu palmu. Hirokazu Kore-eda, dobitnik Zlatne palme 2018. za film Shoplifters, vraća se sa filmom Sheep in the Box, pričom o paru koji usvaja humanoidnog robota-bebu. Pavel Pavlikovski (Pawel Pawlikowski), nagrađen za režiju filma Cold War 2018. godine, takmičiće se sa filmom Fatherland, u kojem igra Sandra Huler. Kristijan Munđiu, dobitnik Zlatne palme za film 4 Months, 3 Weeks and 2 Days, dolazi sa filmom Fjord, u kojem Sebastian Stan i Renate Reinsve igraju par koji se seli u izolovani norveški grad. Tu je i Ašgar Farhadi sa filmom Parallel Tales, u kojem igra Isabelle Huppert.
Van konkurencije prikazuje se i novi film Nicolas Winding Refn Her Private Hell.
BEZ HOLIVUDA
U ovogodišnjem programu 79. Kanskog filmskog festivala primetna je dominacija evropskih reditelja, te nezapamćeno veliki broj filmova na francuskom jeziku, a razlog je oblasnio direktor festivala Tijeri Fremo (Thierry Frémaux), koji je istakao da evropski karakter ovogodišnje konkurencije nije slučajan, već da odražava širu promenu unutar same industrije.
– Tačno je da je došlo do određene geografske preraspodele. Evropa je snažna, možda i zato što su Sjedinjene Države trenutno nešto slabije, budući da je studijskih filmova manje. Studiji više nisu toliko dominantni, rekao je on, istakavši da taj zamah pokazuje snagu evropskog filmskog ekosistema, ali i sve značajniju ulogu Francuske unutar njega. Mnogi strani filmovi nominovani za Oskara, koji su prošle godine premijerno prikazani u Kanu, među njima Sentimental Value reditelja Joakima Trira, pa It Was Just an Accident Jafara Panahia i The Secret Agent Klebera Mendonka Filhoa, bili su producirani ili finansirani uz podršku francuskih partnera.
Čak tri filma na francuskom jeziku, koja će premijerno biti prikazana u glavnoj konkurenciji, režiraju strani autori. Tu je Ašgar Farhadi sa filmom Parallel Tales, u kojem igraju Izabel Iper i Katrin Denev, Rjusuke Hamaguči (Ryusuke Hamaguchi) sa filmom All of a Sudden, u kojem igraju Viržini Efira i Mari Morisaki, kao i Laslo Nemeš (László Nemes) sa filmom Moulin, u kojem Žil Leluš (Gilles Lellouche) tumači heroja francuskog Pokreta otpora Žana Mulena.
Iako se holivudski studiji povlače, Fremo smatra da američki nezavisni film i dalje ostaje veoma vitalan. Tako će brojni američki autori predstaviti nove projekte, među kojima su Džejn Šenbrun (Jane Schoenbrun) sa filmom Teenage Sex and Death at Camp Miasma i Džordan Firstman, koji će u programu Un Certain Regard prikazati svoj rediteljski debi Club Kid.
U okviru programa Special Screenings, Stiven Soderberg i Ron Hauard predstaviće nove dokumentarne filmove — prvi o Džon Lenonu, a drugi o čuvenom fotografu Ričardu Avedonu.
OVE GODINE SRBIJA IDE U KAN SA 3 FILMA
Srbija će ove godine imati predstavnike u čak tri festivalske selekcije – od glavnog takmičarskog programa kratkog filma i studentske selekcije La Cinef, do prestižnog nezavisnog programa ACID, što ovogodišnje izdanje Kana čini posebno važnim za domaću kinematografiju.
Reč je o jednom od najupečatljivijih prisustava Srbije na Kanskom festivalu u poslednjih nekoliko decenija.
U zvaničnoj selekciji Kana nalaze se kratki film „Niko ništa nije rekao“ rediteljke Tamare Todorović, koji će biti prikazan u glavnom takmičarskom programu kratkog filma, kao i film „Preko praga“ rediteljke Tare Gajović, selektovan za La Cinef program, namenjen najboljim studentskim filmovima iz celog sveta. Ovim selekcijama Tamara Todorović i Tara Gajović postale su prve srpske rediteljke koje su sa svojim filmovima uvrštene u program Kanskog festivala.
***
Pored toga, dugometražni film „Obećani prostori“ autora Ivana Markovića imaće svetsku premijeru u okviru ACID programa. Film „Niko ništa nije rekao“ nastao je kao koprodukcija Srbije, Francuske, Slovenije i Hrvatske, u produkciji kuće NAKED (Čarna Vučinić), dok je „Preko praga“ diplomski film Tare Gajović realizovan u produkciji Fakulteta dramskih umetnosti u Beogradu, pod mentorstvom profesora Srdana Golubovića. Dugometražni film „Obećani prostori“ Ivan Markovića kombinuje igrane i dokumentarne elemente, a nastao je kao koprodukcija Francuske, Nemačke, Srbije i Kambodže. Nakon višegodišnjeg razvoja, film je sniman upravo u Kambodži, gde je i smeštena njegova radnja.
ŽIRI
Ovogodišnji žiri čine glumci Stelan Skarsgard, Demi Mur i Rut Nega – svi nominovani za Oskara za filmove koji su premijerno prikazani upravo u Kanu, kao i oskarovka Kloe Zao, rediteljka filmova Nomadland i Hamnet. Tu je i belgijska rediteljka Laura Vandel, čileanski scenarista i reditelj Dijego Sespedes (Diego Céspedes), škotski scenarista Pol Laverti i Isak De Bankole, dobitnik francuskog Cezara za najperspektivnijeg glumca 1987. godine. Predsednik žirija ove godine je južnokorejski reditelj Park Čan Vuk (Park Chan-wook), poznat po filmovima Decision to Leave i seriji The Sympathizer.
Devetočlani međunarodni panel ima zadatak da pogleda 22 filma i odluči kome će pripasti prestižna Zlatna palma.
OKOLO – NAOKOLO
Dizajnerski studio Hartland Villa osmislio je zvanični poster festivala, na kojem se nalaze glumice Đina Dejvis i Suzan Sarandon na setu filma Thelma & Louise reditelja Ridlija Skota, koji je bio završni film 44. izdanja festivala. Film koji ove godine otvara festival je The Electric Kiss francuskog reditelja Pjera Salvadorija, domaćica ceremonije otvaranja i zatvaranja je francuska glumica Eje Haidara (Eye Haïdara), a tokom festivala biće dodeljene dve počasne Zlatne palme – novozelandskom reditelju Piteru Džeksonu i američkoj glumici, pevačici i rediteljki Barbri Strejsend.
Uz podršku partnera Cockta, IZIPIZI, Plazma Rolsi i MCF Megacom Film Srbija, BURO. Srbija i ove godine donosi ekskluzivne priče sa 79. Filmskog festivala u Kanu.
Fotografije: Profimedia, naslovna fotografija: Antonin THUILLIER / AFP / Profimedia