Povezano
O.U.R. COOP je međunarodna socijalna zadruga vizuelnih umetnika iz 13 zemalja, nastala kroz višegodišnju inicijativu umetnika, radnika u kulturi, istraživača, web3 stručnjaka i zajednica oko njih.
Umetnost se najčešće vidi kroz izložbe, galerije, sajmove, nagrade, kolekcije i velike institucionalne događaje. Iza tog vidljivog dela stoji mnogo širi rad: produkcija, komunikacija, administracija, dokumentacija, pregovori, transport, održavanje prostora, učenje novih veština, pisanje projekata, rad s publikom i stalna borba za uslova u kojima umetnička praksa može da traje.
Upravo na tom terenu nastala je Međunarodna socijalna zadruga umetnika O.U.R. COOP.
Primarno delujući u polju vizuelnih umetnosti, ona okuplja umetnike, kustose, istraživače, producente, kulturne radnike i stručnjake za digitalne tehnologije oko ideje da umetnički rad ne mora da ostane niz odvojenih individualnih napora.
Zadruga polazi od jednostavne, ali retko sprovedene premise: da se resursi, znanja, kontakti, tržišta i rizici mogu deliti i tako jačati kolektivni front
Zadrugu su osnovali umetnici i kulturni radnici iz Srbije, Crne Gore, Hrvatske, Severne Makedonije, Moldavije, Belgije, Holandije, Ukrajine, Kazahstana, Rusije, Kurasaa, Italije, Portugala, Nemačke i Sjedinjenih Američkih Država. Osnivanje je deo projekta Shared Visions, koji podržava Evropska unija kroz program Kreativna Evropa, a koji tokom više godina razvija modele zajedničkog rada, razmene i ekonomskog organizovanja u polju vizuelnih umetnosti.
KADA UMETNICI UZMU STVARI U SVOJE RUKE
Za veliki broj vizuelnih umetnika profesionalni život danas izgleda kao niz paralelnih poslova. Umetnik istovremeno proizvodi rad, vodi atelje, piše projekte, traži prostor, pregovara o uslovima, komunicira sa publikom, brine o dokumentaciji, prodaji, društvenim mrežama i administraciji. U manjim i slabije razvijenim umetničkim tržištima taj rad često ostaje neplaćen, povremen ili potpuno nevidljiv.
Borba za bolji položaj umetnika godinama se vodila kroz strukovna udruženja, javno zagovaranje, predloge za bolje kulturne, socijalne i radne politike i zahteve za stabilnijim institucionalnim okvirima. O.U.R. COOP taj pravac dopunjuje konkretnom strukturom koju umetnici grade sami, zajedno sa ljudima i organizacijama koje učestvuju u umetničkoj proizvodnji. Zadruga je zamišljena kao model zajedničkog vlasništva, demokratskog upravljanja i praktične podrške.
Takav okvir otvara prostor za drugačije odnose između umetnika, publike i zajednice. Umetnost se posmatra kao rad, znanje, iskustvo, predmet, usluga, susret i dugotrajan društveni odnos. To znači da vrednost umetnosti ne mora da bude vezana samo za ekskluzivnost, galerijski status ili kupovnu moć malog broja kolekcionara. Ona može da se razvija kroz šire oblike razmene, narudžbina, zajedničkog korišćenja, izdavaštva, edukacije i saradnje.
RAZMENA, IZDAVAŠTVO, ZAJEDNIČKO ODLUČIVANJE
O.U.R. COOP već razvija prakse koje pokazuju kako bi takva infrastruktura mogla da funkcioniše. Jedna od njih je razmena umetničkih radova za znanja, usluge, vreme, gostoprimstvo, profesionalnu podršku ili novac. U takvom modelu kupac nije anonimna figura na kraju transakcije. On postaje neko ko ulazi u odnos sa umetnikom kroz ono što zna, ima, može ili želi da podeli.
Taj pristup otvara pitanje vrednosti umetničkog rada na vrlo konkretan način. Umetničko delo može biti plaćeno novcem, ali može pokrenuti i druge oblike razmene: tekst, prevod, popravku, smeštaj, dizajn, pravnu pomoć, obrok, zanatsku veštinu, transport, prostor ili vreme. Umesto fiksnog odnosa između cene i predmeta, pojavljuje se mreža odnosa u kojoj umetnost ponovo ulazi u svakodnevni život zajednice.
Druga važna praksa odnosi se na kolektivno izdavaštvo. U praksi, umetnica iz Crne Gore koja radi politički strip može da pronađe lektora u Belgiji, štampariju u Portugalu, dizajnera u Srbiji i knjižare širom Evrope unutar iste zadružne mreže. To ne znači samo lakšu produkciju jedne publikacije, već i gradi model u kojem se uredničke, tehničke, umetničke i distributivne veštine prepoznaju kao zajednički resurs.
Zadruga razvija i modele zajedničkog odlučivanja o sredstvima, projektima i prioritetima. Digitalni alati, web3 tehnologije i digitalni komoni koriste se kao moguća podrška za transparentnije upravljanje, raspodelu resursa i uključivanje članova koji dolaze iz različitih zemalja. Tehnologija se u tom okviru ne tretira kao trend, već kao alat za organizovanje, poverenje i dostupnost.
ONLINE GALERIJA KAO MESTO SUSRETA
Jedan od najvažnijih narednih koraka biće velika onlajn galerija koju O.U.R. COOP pokreće kao međunarodnu platformu za predstavljanje umetnika
Zamišljena je šire od kataloga radova i ekskluzivnog prodajnog mesta. Pored umetničkih dela, platforma će predstavljati i znanja, veštine i usluge umetnika, od ilustracije, dizajna, zanatskih veština, edukacije i mentorstva do produkcije, arhiviranja, rada sa zajednicama i naručenih umetničkih intervencija.
Na taj način umetnik neće biti predstavljen samo kao autor predmeta koji čeka kupca, već kao neko ko ima znanje, metod, iskustvo i veštinu koja može da uđe u različite društvene prostore i procese. Škole, lokalne zajednice, organizacije, arhitektonski biroi, turistički prostori, nezavisni kulturni centri, kompanije, kolektivi i pojedinci mogu postati deo šireg kruga razmene sa umetnicima.
Platforma će razvijati i modele kao što su naručivanje radova, iznajmljivanje umetničkih dela, zajedničko vlasništvo, umetničke usluge i tematske saradnje. Cilj je da umetnost postane dostupnija, prisutnija i razumljivija širem krugu ljudi, uz očuvanje dostojanstva i vrednosti umetničkog rada.
ISTRAŽIVANJE KOJE MAPIRA TRŽIŠTE BALKANA
Važan deo osnivanja O.U.R. COOP-a čini jedno od najopsežnijih istraživanja tržišta vizuelnih umetnosti u regionu Balkana
Istraživanje je obuhvatilo Srbiju, Crnu Goru, Bugarsku i Severnu Makedoniju, a na njemu je radio Institut društvenih nauka iz Beograda, uz komparativne doprinose iz Belgije, Holandije, Portugala i Ukrajine.
Istraživanje analizira uslove rada umetnika, pristup tržištima, institucionalnu podršku, ekonomske modele i mogućnosti razvoja novih oblika međunarodne saradnje. Rezultati, koji su predstavljeni u Nikšiću sredinom maja, biće osnova za dalje pozicioniranje zadruge u evropskom i međunarodnom kontekstu, ali i za razumevanje toga gde se stvaraju realne mogućnosti za umetnike iz sredina u kojima umetničko tržište nije dovoljno razvijeno.
Shared Visions, uz podršku Evropske unije kroz program Kreativna Evropa, vodi Fondacija Fond B92 iz Srbije, u saradnji sa organizacijama SOTA, State of the Arts iz Belgije, Caradt pri Avans
Univerzitetu primenjenih nauka iz Holandije, SULUV iz Srbije, Landscape Choreography iz Italije, Institut za savremenu umetnost iz Crne Gore, Soshenko 33 iz Ukrajine i kulturna zadruga kickvoidlöop iz Portugala. Mrežu pridruženih partnera čine organizacije iz Bugarske, Severne Makedonije, Holandije, Belgije i Italije.
O.U.R. COOP počinje sa radom kao zadruga otvorena za umetnike i kulturne radnike koji žele da učestvuju u izgradnji zajedničke infrastrukture