Povezano
Kada nas neko umetničko delo opčini, gotovo instinktivno poželimo da saznamo nešto iz života umetnika koji ga je stvarao. Pomislite samo na Pikasovu Gerniku, Klimtov Poljubac ili Bošov Vrt zemaljskih uživanja. Koji trenutak, odnos ili unutrašnji lom je doveo do nastanka slike? Kako je umetnik živeo dok ju je stvarao? Kakve su mu misli prolazile kroz glavu, da li je radio danju ili noću, koliko je vremena provodio u ateljeu, da li je stvarao pod pritiskom rokova, da li je bio zaljubljen ili usamljen?
Biografski filmovi pokušavaju da odgovore upravo na ta pitanja. Ipak, oni nikada ne mogu biti potpuno istorijski verni, jer u unutrašnji život umetnika retko imamo stvaran uvid. Osim pisama, dnevnika, autobiografija ili svedočenja njihovih savremenika, mnogo toga ostaje prepušteno interpretaciji. Upravo tu nastupa film – kao spoj činjenica, istraživanja i autorske imaginacije, koji nastoji da popuni praznine između života i dela. Zbog toga ostvarenja poput Fride, Preživeti Pikasa, Modiljanija ili Big Eyes nisu samo priče o nastanku slavnih slika, već pokušaji da razumemo ljude koji su ih stvorili. Od turbulentnog života Fride Kalo, preko raskošnog sveta Pikasa do mračne strane slave Endija Vorhola, izdavjamo ostvarenja koja pokazuju da se veliki umetnici često najbolje upoznaju upravo kroz njihove filmske portrete.
FRIDA (2002)
Biografski film o meksičkoj slikarki Fridi Kalo donosi priču o umetnici čiji je život bio jednako intenzivan kao i njena dela. Film prati njeno odrastanje, odnos sa muralistom Dijegom Riverom, njihov buran brak, ljubav, izdaje, političke stavove i fizičku patnju koja je oblikovala njen umetnički izraz. Ovaj film je priča o tome kako bol i lična tragedija mogu postati umetnički potpis.
P.S. – sprema se nova serija o Fridi Kalo i Dijegu Riveri, a projekat priprema Netflix. Serija je trenutno u fazi razvoja, pa još uvek nije potvrđen datum premijere niti glumačka postava
KLIMT (2006)
Film o austrijskom simbolisti Gustavu Klimtu (koga igra Džon Malkovič) (u)vodi nas u raskošni svet Beča s kraja 19. veka. Kroz njegov život prikazani su i umetnička revolucija, odnos prema ženama, erotika i borba protiv konzervativnog društva. Film istražuje čoveka iza čuvenih zlatnih slika i umetnika koji je pomerao granice svog vremena.
MODIGLIANI (2004)
Priča o italijanskom umetniku Amadeu Modiljaniju smeštena je u Pariz početkom 20. veka, u vreme kada su umetnici živeli između genijalnosti i autodistrukcije. Film prikazuje njegovu borbu za priznanje, rivalstvo sa Pikasom i tragičnu ljubav sa umetnicom Žanom Ebetern. To je priča o umetniku koji je za života bio neshvaćen, a posle smrti postao legenda.
A BIGGER SPLASH (2015)
Inspirisan istoimenom slikom britanskog slikara Dejvida Hoknija, ovaj film nije klasična biografija, već psihološka drama o umetničkom svetu, slavi i odnosima. U centru priče je umetnica koja se povlači na italijansko ostrvo, gde dolazak bivšeg ljubavnika remeti njen mir. Film istražuje granice između privatnog života i javne slike koju umetnici stvaraju o sebi.
BIG EYES (2014)
Istinita priča o slikarki Margaret Kin i njenom suprugu Valteru, koji je godinama prisvajao autorstvo nad njenim prepoznatljivim slikama velikih očiju. Film govori o borbi jedne žene da povrati svoje ime, priznanje i glas. To je priča o umetnosti, braku, manipulaciji i pitanju ko zaista poseduje jedno umetničko delo.
BASQUIAT (1996)
Film prati neverovatan uspeh umetnika Žan-Mišel Baskijata, koji je iz njujorške ulične scene postao jedan od najvećih zvezda savremene umetnosti. Kroz njegov život prikazani su slava, novac, prijateljstvo sa Vorholom i pritisak koji dolazi kada svet počne da poseduje umetnika više nego što ga razume.
MR. TURNER (2014)
Film nam donosi poslednje godine života britanskog slikara Vilijama Tarnera, jednog od najznačajnijih umetnika romantizma. Umesto klasične priče o geniju, film prikazuje kompleksnog čoveka, grubog, usamljenog, strastvenog umetnika opsednutog svetlom koje je pokušavao da uhvati na svojim platnima.
LOVING VINCENT (2017)
Prvi dugometražni animirani film u potpunosti napravljen u tehnici uljanih slika donosi život i poslednje dane Vinsenta van Goga. Svaki kadar izgleda kao njegovo platno, a kroz priču o njegovoj smrti film istražuje pitanje koliko je jedan umetnik zaista bio shvaćen tokom života. Vizuelno iskustvo koje spaja biografiju i samu umetnost.
SURVIVING PICASSO (1996)
Film Preživeti Pikasa prikazuje život Pabla Pikasa kroz odnos sa njegovom ljubavnicom Fransoom Žilo. Osim umetničkog genija, vidimo ga i kao komplikovanog čoveka čiji su odnosi često bili obeleženi dominacijom, slavom i kontoverzama. Priča o tome kako privatan život velikih umetnika često ostaje jednako fascinantan kao njihova dela.
P.S. – Druga sezona antologijske serije Genius donosi priču o životu i stvaralaštvu Pikasa, od njegovih mladalačkih dana do statusa jednog od najuticajnijih umetnika 20. veka. U ulozi Pikasa je Antonio Banderas, a serija istražuje njegovu umetničku genijalnost, složene odnose sa ženama i cenu života posvećenog stvaranju.
THE ANDY WARHOL DIARIES (2022)
Ova dokumentarna serija zasnovana je na ličnim zapisima Endija Vorhola i donosi intimniji pogled na čoveka iza pop-art ikone. Kroz njegove dnevnike upoznajemo umetnika koji je promenio odnos između umetnosti, slavnih ličnosti i popularne kulture, ali i osobu koja je iza javne maske skrivala nesigurnost i potrebu za bliskošću.
P.S. Ako vas zanimaju Vorholov život i delo, bavezno pogledajte i filmove „Factory Girl” (2006); „I Shot Andy Warhol” (1996); „Andy Warhol: A Documentary film” (2006); „Warhol” (1977).
Fotografije: Profimedia; naslovna fotografija: All Film Archive/Warner Bros. / Mary Evans Picture Library / Profimedia