Ponovo gledamo film bez kojeg ne bismo imali moderne trilere
Prvi susret s Hanibalom Lektorom na ekranu.
Povezano
Pre filmova Silence of the Lambs i Red Dragon, kao i serije Brajana Fjulera Hannibal i neprežaljene Mindhunter Dejvida Finčera, čuveni reditelj Majkl Man je snimio triler o serijskom ubici koji je oblikovao specifičan podžanr, dominantan tokom devedesetih i ranih dvehiljaditih.
Reč je o ostvarenju Manhunter, objavljenom 1986. godine, koje je zasnovano na romanu „Crveni zmaj“ Tomasa Harisa i prati Vilijama Petersena u ulozi Vila Grejama, penzionisanog profajlera FBI-ja. Grejam biva ponovo uvučen u mračni svet rešavanja zločina nakon serije jezivih ubistava bez ikakvih tragova; povukao se iz službe pošto je za dlaku preživeo napad kanibalističkog serijskog ubice koji je nesumnjivo poznat većini – Hanibala Lektora.
Kako su aktuelne priče o nastavku Manovog najpoznatijeg filma Heat jedno od njegovih najpotcenjenijih ostvarenja konačno dobija pažnju koju zaslužuje. Triler se u Americi vraća na velika platna povodom 40. godišnjice – i to u novoj 4K restauraciji pod nadzorom samog Mana.
Zašto ga vredi pogledati ponovo?
Manhunter je film svog vremena koji je oblikovao budućnost
Zbog sitisajzera i postpank pesmama u muzičkoj podlozi i Vila Grejama koji u koloritno usklađenim kravatama i sakoima ležerno korača kroz mesta zločina, Manhunter je u svoje vreme smatran stilski zarobljenim u mehuru osamdesetih godina. Nema sumnje da Manhunter izgledom i atmosferom nosi pečat osamdesetih.
Ali, Manovi stilski potpisi nisu toliko zastareli koliko su vanvremenski; oni stvaraju jedinstvenu estetiku. Snimatelj Dante Spinoti zabeležio je film na specifičan način, tako da deluje istovremeno senzualno i klinički hladno. U ovom slučaju, forma i sadržaj se stapaju. Manhunter izgleda kao raskošan, neonski grozničavi san, upravo zato što se u svojoj suštini bavi samim činom posmatranja, kako primećuje Variety.
Film donosi prvo prikazivanje Lektora na velikom platnu, a tumačio ga je Brajan Koks. Ovaj lik je kasnije izrodio sopstvene filmske i televizijske franšize, gde su ga na ekranu oživeli različiti glumci, mada je Koksova izvedba možda najprizemnija od svih.
Manhunter je prethodio masovnom uspehu ostvarenja Silence of the Lambs Džonatana Demija, koji je pobrao hvale, ostvario ogroman komercijalni uspeh i pregršt Oskara. Dva filma se razlikuju po tonu, ali nema sumnje da su se stvaraoci Silence of the Lambs. ugledali na Manhunter kada su se upustili u novu adaptaciju Harisovog kriminalističkog romana.
Serije poput Criminal Minds, koje i dalje traju, vuku svoje korene iz ovog ostvarenja. Manhunter je jedan od najranijih modernih primera u kojima su intenzivan forenzički rad i profilisanje stavljeni u prvi plan ispred same akcije u poteri za kriminalcem; ovaj film je praktično izmislio žanr koji je i danas sve popularniji.
Najpoznatija Manova ostvarenja često su obavijena tminom, dok kadrovima prolažu neonska svetla i plavi tonovi. Ova noćna estetika dostiže svoj vrhunac upravo u Manhunteru, posebno u kulminirajućoj sekvenci u kojoj Grejam steže obruč oko poremećenog serijskog ubice poznatog pod nadimkom The Tooth Fairy, koga zastrašujuće uverljivo tumači Tom Nunan.
Film sadrži retke trenutke uznemirujućeg nasilja, ali se sama serija ubistava koja se istražuje ne odigrava pred kamerama. Umesto toga, Man i njegov kreativni tim usmeravaju pažnju na samu poteru, a ne na zločine. Rezultat je kriminalistička priča koja ne deluje eksploatatorski niti neumesno.
Manhunter uvek bira savršen trenutak da izgradi napetost oko čina nasilja. Način na koji su ti trenuci dozirani pruža uzbudljivo iskustvo koje nikada ne deluje mučno ili neprijatno na pogrešan način. Projektorska platna, veliki prozori i pogledi na okean osvetljavaju film melaholičnim plavim sjajem.
U 21. veku, serija CSI predvođena Petersenom postala je svojevrsni fenomen, inspirišući zvanične spin-off projekte i bezbroj drugih policijskih proceduralnih drama – a taj se trend može pratiti direktno do korena Manovog stilizovanog, mračnog trilera. CSI nije nadahnut isključivo osvarenjem Manhunter, ali veza deluje očigledno ako se uzme u obzir forenzička nauka istražena u oba medija, kao i činjenica da je Petersen bio tipski usmeren na uloge detaljima posvećenih policijskih zvaničnika koji rešavaju zločine.
Imajući u vidu uspeh serije CSI, kao i niz popularnih ostvarenja poput Criminal Minds, NCIS, pa čak i serije Mindhunter Dejvida Finčera – čiji obožavaoci i dalje glasno priželjkuju treću sezonu – jasno se nazire utabana staza koja vodi od tihog uticaja Manhuntera na kriminalistički žanr. Pored serije Mindhunter, Finčerovo uznemirujuće drugo ostvarenje, Se7en, deli veliki deo elemenata Manovog filma, prisutnih u vrhunskoj kriminalističkoj fikciji.
Ovaj film svakako zaslužuje veliko priznanje jer je, uz vrhunski stil i uzbudljiv narativni zamah, oblikovao formulu koja i danas odjekuje ne samo kroz naše bioskopske sale, već i kroz police s knjigama, liste gledanja na Netfliksu i podkaste.
Manhunter je jedan od najboljih trilera svih vremena. Balansirajući naizmenično prelep i zlokoban vizuelni stil sa uzbudljivim, neočekivanim zapletom, upečatljivim likovima i uverljivim emotivnim ulozima, ovo je priča koja vas grabi od samih uvodnih, jezivih trenutaka i drži vas opčinjene sve dok ne istekne odjavna špica – a sasvim sigurno i dugo nakon toga.
Naslovna fotografija: De Laurentiis Entertainment / Red Dragon Productions SA / Christophel Collection / Profimedia